Çocuklarda Ölüm ve Yas Kavramı
Ölüm, evrensel olarak anlamlandırması en soyut ve zor olan bir kavramlardan biridir. Yetişkinlerin bile yüzleşmekte zorlandığı bu soyut kavramı çocuklar açısından değerlendirirken öncelikle yaş aralıklarına göre ölüm kavramını anlayabilme becerilerini bilmek gerekir.
5 yaş öncesi dönemde ölüm kavramı:
Bu yaş döneminde çocuklar somut düşünme dönemindedir, soyut düşünme becerisi gelişmediği için ölümü kavramsallaştırmak zordur. Ölümü herkesin yaşayacağı evrensel bir olay olarak değil, sadece yaşlıların yaşayacağı ve geri dönüşü olan bir şey sanırlar. Bu yaş dönemi ben merkezci bir dönemdir, bu nedenle ölen kişinin ölümüne kendilerinin sebep olduğunu ve onu geriye kendilerinin getirebileceğini düşünebilirler.
5-10 yaş grubu ölüm kavramı;
Bu yaş döneminde ise soyut düşünme becerisi şekillenmeye başlasa da tam anlamıyla gelişmemiştir. Bu yaş dönemindeki çocukları; cenaze törenine götürmek, mezarlık ziyaretlerinde bulunmak gibi yaşanan süreçle ilgili bilgilendirmelerin daha çok yapılması gereken bir süreçtir.
Çocuğa ölüm haberini verirken nelere dikkat edilmelidir?
• Anne, baba ya da aile içinden yakınlık bağı en kuvvetli olan bireyin ölümü anlatması (güvenli hissettiği bir yerde, tanıdığı ve en güvende hissedeceği birey ya da bireyler tarafından)
• Ölüm haberini açık olarak, çocuktan gizlemeden söylemek
• Çocuğun yaşına uygun olarak örneklendirmeler ile birlikte anlatılması
• Çocuğun ölüm haberini aldıktan sonraki ağlama, bağırma ya da öfke nöbetlerine izin vermek, anlayışlı ve empatik bir tutum göstermek
• Kendi duygularınızı abartılı olmadan, çocuğu daha da kaygılandırmayacak bir biçimde anlatmak
• Cenaze törenine çocuğu götürmek, hangi yaşta olursa olsun yaşanılan olayın gerçekliğinin anlaşılması açısından yararlı olacaktır
• Konuşmak istemediklerinde ısrarcı olmamak, konuşmaya zorlamamak
• Oyun oynayıp güldüklerinde yaptıklarının ayıp olduğunu söylememek
• Yasa her bireyin farklı tepki vereceğini unutmamak ve verilen her tepkiye saygı duymak önemlidir
Gerekli bilgilendirmeler sonucunda çocuklarının ölüme verdikleri tepkilerle baş etmekte zorlanan ebeveynlerin daha iyi nasıl anlatabilecekleri hakkında destek almaları ya da yas süreci sonrasında baş edemeyen çocuğun sağlıklı ruhsal gelişimi için uzmandan yardım alınması önerilir.
