Çocukta Öfke ve Saldırganlık
Öfke, herkeste var olan oldukça olası bir duygudur, bu kolaydır. Fakat doğru insana, doğru derecede, doğru zamanda, doğru maksatla ve doğru bir biçimde öfkelenmek işte bu zordur. Öfkenin bu zor olan yönü büyüklerin dünyasında kontrolsüzlüklere sebep olurken çocukların dünyasında oldukça geniş bir alanı etkileyen kaosa sebep olabilir. Öfkeyi doğru bir biçimde ifade etme becerisi kazanmaya ‘öfke kontrolü’ denir.
İstediğini elde edemeyen çocuk öfkeden bağırıp çağırabilir. Bu durum büyükler tarafından anlamsız bir durum olarak görülüp çocuk yargılanabilir. Oysa çocukluk ve gençlik çağında öfkelenmek kişiliğin korunmasını ve gelişim için iyi bir doğrultuda oluşunu da beraberinde getirir. Saldırganlık dürtüsü yüksek olan bir çocuk cezadan etkilenmez (halk arasında arsızlaştı denilen çocuklar), dürtüsel olarak her hareketi saldırı olarak algılayıp şiddet ile cevap verdiği için okulda ceza alma durumunu çok fazla yaşar (arkadaşı yanlışlıkla çarptığında bunu saldırı olarak algılayıp ona haddini bildirmeden rahat etmez vb.). Genellikle çok geniş bir davranış repertuarı olmayıp saldırganlık dürtüsü yüksek olan çocuklarda tepkiler orantısız ve abartılı olabilir.
Öfke kontrolünü sağlayamayan saldırgan davranışa eğilimli çocuklarda ebeveyn tutumu önem kazanmaktadır (Yavuzer, 2005). Model alınarak öğrenilen bir durum olduğu için öfke kontrolsüzlüğüne sabırsız, şiddete şiddetle cevap veren anne babaların bu durumu pekiştireceğini düşünürüz. Ailede çocuğun saldırganlığına karşı alınan tutum önemlidir, zira öfke krizi sonrasında eğer çocuk istediği ödülü alıyorsa bu öfke tutumunun davranış kalıbı haline gelmesi muhtemel olur. Çocuğun gerek okulda, gerekse ev içinde başarabileceği, övgü alması muhtemel görevlerle taçlandırılması önem taşır. Aynı zamanda ‘öfkeli çocuk’ etiketinin çocuğa verilmemesi çok önemlidir.
Çocuk, ergen ya da bir yetişkin için en önemlisi öfkesinin ciddiye alınmasıdır. Bir duyguyla baş edebilme gücünün gelişmesi için önce ciddiye alınmalıdır. Çocuğa deneyimlediği ve başa çıkmakta zorlandığı öfke duygusunun normal olduğu anlatılmalı, fakat davranışını kontrol etmesi için yardım edilip bunu başarabileceği konusunda yüreklendirme yapılmalıdır.
Öfke, başka psikolojik sorunların da belirtisi olabildiğinden baş edilmekte zorluk dayanan, okul ya da ev yaşamında sorunlara yol açan, ilişkileri bozan bir hal aldığı takdirde uzmandan yardım alınması önerilir.
